بهترین جای اسپیکر بلوتوثی و خانگی کجاست؟ راهنمای کامل چیدمان اسپیکر

آیا تا به حال برایتان پیش آمده که یک اسپیکر بلوتوثی یا خانگی را در یک نقطه از خانه قرار دهید و صدای آن چندان رضایت بخش نباشد، اما با جابه جا کردن اسپیکر حتی به اندازه چند ده سانتی متر، کیفیت صدا کاملا تغییر کند؟ شاید در یک نقطه باس بیش از حد زیاد و سنگین باشد، در نقطه ای دیگر صدای خواننده واضح تر شنیده شود یا وقتی اسپیکر را روی زمین، داخل قفسه یا پشت مبل قرار می دهید، صدا خفه و کم جان به نظر برسد.

این اتفاق کاملا طبیعی است. کیفیت صدایی که در خانه می شنویم فقط به خود اسپیکر، توان خروجی یا کیفیت بلندگوهای آن وابسته نیست. محل قرارگیری اسپیکر، فاصله آن از دیوارها، ارتفاع، زاویه، فاصله از شنونده، شکل اتاق، مبلمان و حتی جنس کف و دیوارها می توانند روی صدای نهایی تاثیر بگذارند.

به همین دلیل اگر احساس می کنید اسپیکر شما آن کیفیتی را که انتظار دارید ارائه نمی دهد، قبل از اینکه سراغ افزایش ولوم، تغییر EQ یا خرید یک اسپیکر جدید بروید، بهتر است محل قرارگیری آن را بررسی کنید.

در این مقاله از دنای، قدم به قدم بررسی می کنیم که اسپیکر بلوتوثی و خانگی را کجای خانه قرار دهیم، چه فاصله ای از دیوار داشته باشد، در چه ارتفاعی قرار بگیرد، دو اسپیکر را در حالت Stereo یا TWS چگونه بچینیم و برای مشکلاتی مثل صدای بم، خفه یا تیز چه راهکاری وجود دارد.

 

خلاصه پاسخ: بهترین جای اسپیکر در خانه کجاست؟

اگر بخواهیم پاسخ را خیلی کوتاه کنیم، برای شروع این اصول را رعایت کنید:

• اسپیکر را در گوشه اتاق قرار ندهید، مگر اینکه طراحی اسپیکر یا کاربرد آن چنین چیدمانی را توجیه کند.
• مسیر انتشار صدا را با مبل، قفسه یا وسایل بزرگ مسدود نکنید.
• ارتفاع اسپیکر را متناسب با محل شنیدن انتخاب کنید.
• اسپیکر را نسبت به محل نشستن زاویه دهید.
• در سیستم Stereo، دو اسپیکر را تا حد امکان متقارن قرار دهید.
• فاصله شنونده از هر دو اسپیکر را تقریبا برابر نگه دارید.
• اگر صدا بیش از حد بم است، فاصله از دیوار و گوشه اتاق را تغییر دهید.
• اگر صدا خفه است، موانع جلوی اسپیکر و محل قرارگیری آن را بررسی کنید.
• اگر صدا بیش از حد تیز و انعکاسی است، سطوح سخت و بازتابنده اتاق را بررسی کنید.
• فقط به یک محل اکتفا نکنید؛ چند نقطه مختلف را امتحان کنید.

نکته مهم این است که یک فاصله یا محل ثابت که برای تمام اسپیکرها و تمام خانه ها بهترین باشد وجود ندارد. طراحی اسپیکر، ابعاد اتاق، محل شنیدن و آکوستیک محیط همگی در نتیجه نهایی نقش دارند. منابع تخصصی مانند Genelec نیز بر اهمیت بررسی همزمان موقعیت اسپیکر، شنونده و بازتاب های اتاق تاکید می کنند.

چرا محل قرارگیری اسپیکر روی کیفیت صدا تاثیر دارد؟

وقتی اسپیکر موسیقی پخش می کند، بخشی از صدا مستقیما به گوش شما می رسد. اما تمام صدا این مسیر را طی نمی کند.

بخش دیگری از انرژی صوتی به:

• دیوار پشت اسپیکر
• دیوارهای کناری
• کف
• سقف
• میز
• شیشه
• مبلمان
• وسایل موجود در اتاق

برخورد می کند و دوباره به فضای اتاق بازمی گردد.

بنابراین چیزی که گوش شما دریافت می کند ترکیبی از صدای مستقیم و صداهای بازتاب شده است.

اگر این بازتاب ها در زمان و شدت نامناسب به گوش برسند، می توانند باعث تغییر در درک شما از صدا شوند. برای مثال ممکن است باس بیش از حد زیاد شود، برخی فرکانس ها ضعیف شوند یا تصویر استریو وضوح خود را از دست بدهد.

Genelec توضیح می دهد که بازتاب از دیوارها، سقف و کف می تواند با صدای مستقیم ترکیب شود و در برخی فرکانس ها باعث تقویت یا تضعیف صدا شود. همچنین محل قرارگیری اسپیکر و شنونده می تواند میزان تاثیر Room Modes یا حالت های تشدید اتاق را تغییر دهد.

به زبان ساده:

اسپیکر خوب + محل نامناسب = صدای معمولی

اما:

اسپیکر خوب + محل مناسب + تنظیم درست = تجربه شنیداری بهتر

 

4 اشتباه رایج در قرار دادن اسپیکر در خانه

قبل از اینکه سراغ چیدمان ایده آل برویم، بهتر است اشتباهاتی را بشناسیم که معمولا باعث افت کیفیت صدا می شوند.

1. قرار دادن اسپیکر در گوشه اتاق

گوشه اتاق به دلیل مجاورت همزمان با چند سطح، می تواند رفتار فرکانس های پایین را تغییر دهد.

اگر اسپیکر را در نقطه ای قرار دهید که به دو دیوار و کف نزدیک باشد، انرژی فرکانس های پایین می تواند بیشتر تحت تاثیر محیط قرار بگیرد و در بعضی اتاق ها صدای باس سنگین و اصطلاحا Boom ایجاد شود.

البته این موضوع به این معنا نیست که قرار دادن هر نوع اسپیکر در گوشه همیشه اشتباه است.

برای مثال، شرایط ساب ووفر با یک اسپیکر اصلی متفاوت است. SVS حتی توصیه می کند برای پیدا کردن نقطه مناسب ساب ووفر، آزمایش از گوشه اتاق را به عنوان یک نقطه شروع در نظر بگیرید، زیرا گوشه می تواند انرژی بیشتری به برخی حالت های اتاق وارد کند.

بنابراین برای اسپیکرهای معمولی بهتر است از گوشه به عنوان اولین انتخاب استفاده نکنید و چند نقطه دیگر را نیز امتحان کنید.

 

2. چسباندن اسپیکر به دیوار

یکی از رایج ترین توصیه هایی که درباره اسپیکرها شنیده می شود این است:

«اسپیکر را از دیوار دور کنید.»

اما این جمله همیشه درست نیست.

فاصله اسپیکر از دیوار می تواند روی بازتاب ها و پاسخ فرکانسی تاثیر بگذارد و مقدار مناسب آن به طراحی اسپیکر نیز بستگی دارد.

برای مثال، Genelec برای برخی مانیتورهای خود قرارگیری نزدیک دیوار پشتی را توصیه می کند تا از برخی افت های فرکانسی ناشی از بازتاب جلوگیری شود. در عین حال اگر اسپیکر دارای پورت Bass Reflex در قسمت پشت باشد، باید فضای کافی برای عملکرد صحیح آن در نظر گرفته شود.

بنابراین بهتر است به جای یک قانون ثابت، راهنمای سازنده اسپیکر و رفتار واقعی صدا در اتاق خودتان را ملاک قرار دهید.

 

3. قرار دادن اسپیکر روی زمین

قرار دادن یک اسپیکر کوچک روی زمین همیشه بهترین انتخاب نیست.

ارتفاع اسپیکر نسبت به گوش شنونده می تواند روی نحوه دریافت صدا تاثیر بگذارد. اگر اسپیکر برای قرارگیری روی سطحی بالاتر طراحی شده باشد، قرار دادن آن روی زمین ممکن است باعث شود مسیر انتشار صدا نسبت به محل شنیدن تغییر کند.

در سیستم های استریوی جدی تر، معمولا محور صوتی اسپیکر در نزدیکی ارتفاع گوش شنونده قرار می گیرد. Genelec برای مانیتورهای دوطرفه، ارتفاع محور آکوستیکی را معمولا در محدوده ارتفاع گوش پیشنهاد می کند.

برای اسپیکرهای قابل حمل و بلوتوثی، طراحی محصول اهمیت زیادی دارد و برخی مدل ها اساسا برای قرارگیری روی میز یا سطوح مختلف طراحی شده اند. بنابراین در اینجا نیز نباید یک قانون واحد برای همه محصولات صادر کرد.

 

4. قرار دادن اسپیکر پشت مبل یا وسایل بزرگ

اگر اسپیکر پشت مبل، داخل قفسه یا پشت یک وسیله بزرگ قرار گرفته باشد، بخشی از مسیر انتشار صدا ممکن است مسدود شود.

در چنین شرایطی ممکن است:

• وضوح صدا کاهش پیدا کند.
• صدای مستقیم کمتری به شنونده برسد.
• بازتاب های ناخواسته بیشتر شوند.
• تصویر استریو ضعیف تر شود.

قاعده ساده این است:

تا حد امکان جلوی اسپیکر را باز نگه دارید.

 

بهترین فاصله اسپیکر از دیوار چقدر است؟

این یکی از پرتکرارترین سوال هاست، اما پاسخ آن یک عدد ثابت نیست.

فاصله مناسب به عوامل مختلفی بستگی دارد:

• نوع اسپیکر
• اندازه اسپیکر
• محل پورت Bass Reflex
• ابعاد اتاق
• فاصله شنونده
• جنس دیوار
• میزان بازتاب اتاق
• مقدار باس مورد انتظار

Genelec توضیح می دهد که فاصله اسپیکر از دیوار می تواند باعث ایجاد Cancellation یا تضعیف برخی فرکانس ها شود. به همین دلیل تغییر فاصله اسپیکر از دیوار حتی می تواند تاثیر قابل توجهی روی صدای باس داشته باشد.

در نتیجه به جای اینکه بگوییم «اسپیکر باید دقیقا 30 سانتی متر از دیوار فاصله داشته باشد»، بهتر است از یک روش عملی استفاده کنیم.

یک روش ساده برای تنظیم فاصله

اسپیکر را در نقطه اول قرار دهید.

مثلا:

حدود 20 تا 30 سانتی متر از دیوار

سپس یک آهنگ آشنا پخش کنید.

به صدای باس و وضوح خواننده توجه کنید.

حالا اسپیکر را کمی جلوتر یا عقب تر ببرید و دوباره گوش دهید.

اگر در موقعیت دوم باس متعادل تر و صدای کلی واضح تر بود، همان نقطه مناسب تر است.

گاهی حتی جابه جایی چند ده سانتی متری می تواند نتیجه محسوسی ایجاد کند.

SVS نیز درباره اسپیکرهای خانگی توضیح می دهد که تغییر کوچک در محل اسپیکر یا محل نشستن می تواند باعث تغییر قابل توجه در پاسخ باس شود.

 

چرا قرار دادن اسپیکر در گوشه اتاق می تواند باس را زیاد کند؟

یکی از دلایل مهم این موضوع، تعامل امواج صوتی با سطوح اتاق است.

فرکانس های پایین طول موج بزرگی دارند و به ابعاد اتاق حساس هستند. وقتی امواج صوتی بین دیوارها حرکت و بازتاب می شوند، در برخی فرکانس ها ممکن است انرژی بیشتری در بعضی نقاط جمع شود.

به این پدیده ها معمولا Room Modes یا حالت های اتاق گفته می شود.

نتیجه ممکن است این باشد که:

در یک نقطه:

باس زیاد و سنگین

در نقطه ای دیگر:

باس ضعیف و کم جان

شنیده شود.

حتی ممکن است با حرکت دادن محل نشستن به اندازه چند قدم، میزان باس تغییر کند. SVS نیز اشاره می کند که الگوی موج های ایستاده در اتاق می تواند باعث ایجاد نقاط دارای باس زیاد یا نقاطی با افت شدید باس شود.

بهترین ارتفاع قرار دادن اسپیکر چقدر است؟

ارتفاع مناسب به نوع اسپیکر و نحوه طراحی آن بستگی دارد، اما یک اصل عمومی وجود دارد:

منبع اصلی صدا نباید بدون دلیل خیلی پایین یا خیلی بالاتر از محل شنیدن قرار بگیرد.

برای سیستم های استریو، معمولا بهتر است محور اصلی انتشار صدا نزدیک ارتفاع گوش شنونده باشد.

اگر روی مبل می نشینید، ارتفاع گوش شما با زمانی که ایستاده اید متفاوت است.

بنابراین:

برای شنیدن موسیقی در حالت نشسته

ارتفاع را نسبت به گوش در حالت نشسته تنظیم کنید.

برای اسپیکر کنار تلویزیون

اسپیکر را طوری قرار دهید که مسیر انتشار صدا تا حد امکان به سمت محل نشستن باز باشد.

برای اسپیکر مهمانی

ممکن است قرار دادن اسپیکر در ارتفاع بالاتر باعث شود صدا بهتر در فضای جمع پخش شود.

Genelec نیز برای مانیتورهای دوطرفه، ارتفاع محور آکوستیکی نزدیک به ارتفاع گوش را توصیه می کند و بر هدف گیری اسپیکر به سمت محل شنیدن تاکید دارد.

 

زاویه اسپیکر چقدر اهمیت دارد؟

اگر دو اسپیکر دارید، فقط محل قرارگیری آنها مهم نیست؛ جهت آنها نیز اهمیت دارد.

فرض کنید دو اسپیکر در دو طرف تلویزیون قرار گرفته اند اما هر کدام به سمت متفاوتی از اتاق اشاره می کنند.

در این حالت بخشی از مزیت چیدمان استریو از بین می رود.

یکی از تکنیک های رایج در چیدمان اسپیکر، چرخاندن جزئی آنها به سمت محل شنیدن است که در سیستم های حرفه ای با اصطلاح Toe-in شناخته می شود.

Genelec برای چیدمان استریو، زاویه کلی 60 درجه بین دو مانیتور و هدف گیری آنها به سمت محل شنیدن را پیشنهاد می کند.

SVS نیز زاویه تقریبی 30 درجه برای هر اسپیکر نسبت به محور شنونده را نقطه شروع مناسبی می داند و پیشنهاد می کند میزان Toe-in با توجه به اتاق و نتیجه شنیداری تنظیم شود.

برای استفاده خانگی لازم نیست با نقاله سراغ اسپیکر بروید!

کافی است اسپیکرها را کمی به سمت محل نشستن بچرخانید و سپس نتیجه را گوش کنید.

 

فاصله مناسب بین دو اسپیکر در حالت Stereo چقدر است؟

وقتی دو اسپیکر را به صورت Stereo استفاده می کنید، هدف این است که مغز بتواند تفاوت بین کانال چپ و راست را به خوبی تشخیص دهد و یک تصویر صوتی طبیعی ایجاد شود.

برای این کار بهتر است:

اسپیکر چپ، اسپیکر راست و محل شنونده تقریبا یک مثلث تشکیل دهند.

اگر دو اسپیکر بیش از حد به هم نزدیک باشند، میدان استریو ممکن است باریک شود.

اگر بیش از حد از هم دور باشند، ممکن است مرکز تصویر صوتی ضعیف شود.

بنابراین فاصله را باید با توجه به فاصله شنونده تنظیم کرد.

یک نقطه شروع ساده:

فاصله بین دو اسپیکر ≈ فاصله هر اسپیکر تا محل شنونده

این همان ایده کلی مثلث شنیداری در چیدمان استریو است.

Genelec نیز برای چیدمان استریو زاویه 60 درجه را پیشنهاد می کند و توصیه می کند فاصله دو اسپیکر تا محل شنیدن برابر باشد.

 

Sweet Spot چیست؟

اگر در مورد سیستم های صوتی جستجو کرده باشید، احتمالا اصطلاح Sweet Spot را دیده اید.

Sweet Spot یعنی نقطه ای که شنونده در آن بهترین ترکیب صدای چپ و راست، تصویر استریو و تعادل صوتی را دریافت می کند.

در یک سیستم دوکاناله ایده آل:

• فاصله شما تا اسپیکر چپ تقریبا برابر با اسپیکر راست است.
• اسپیکرها ارتفاع مشابه دارند.
• زاویه آنها نسبت به شما مشابه است.
• محیط دو طرف تا حد امکان متقارن است.

اگر هنگام شنیدن موسیقی احساس می کنید صدای خواننده به جای مرکز، بیشتر از سمت چپ یا راست شنیده می شود، اول محل قرارگیری دو اسپیکر و محل نشستن را بررسی کنید.

 

چرا تقارن دو اسپیکر اهمیت دارد؟

فرض کنید اسپیکر سمت چپ:

30 سانتی متر از دیوار فاصله دارد،

اما اسپیکر سمت راست:

80 سانتی متر از دیوار فاصله دارد.

حتی اگر هر دو اسپیکر کاملا یکسان باشند، محیط اطراف آنها یکسان نیست.

بازتاب های متفاوت می توانند باعث شوند صدای دو کانال کاملا مشابه شنیده نشود.

Genelec برای دستیابی به تصویر استریوی دقیق تر توصیه می کند دو اسپیکر نسبت به دیوارهای جانبی و پشتی شرایط مشابهی داشته باشند و محل شنیدن نیز نسبت به محور مرکزی اتاق تا حد امکان متقارن باشد.

بنابراین هنگام چیدمان دو اسپیکر، به جای اینکه فقط روی فاصله بین آنها تمرکز کنید، تقارن کل سیستم را نیز در نظر بگیرید.

 

تاثیر مبل، پرده، فرش و دیوار روی صدای اسپیکر

اتاق شما بخشی از سیستم صوتی است.

ممکن است اسپیکری با کیفیت بالا را در یک اتاق کاملا خالی با دیوارها و کف سخت قرار دهید و صدای آن نسبت به همان اسپیکر در اتاقی دارای فرش، پرده و مبلمان متفاوت باشد.

سطوح سخت مانند:

• شیشه
• سرامیک
• دیوارهای خالی
• میزهای بزرگ

می توانند بازتاب بیشتری ایجاد کنند.

در مقابل، وسایلی مانند:

• پرده
• فرش
• مبل
• برخی وسایل پارچه ای

می توانند بخشی از انرژی صوتی را جذب کنند.

Genelec نیز به تاثیر بازتاب های اتاق و استفاده از فرش، پرده و مبلمان برای کنترل بخشی از انعکاس ها اشاره می کند.

البته قرار نیست اتاق را با وسایل جذب کننده صدا پر کنید.

هدف، ایجاد تعادل است.

 

اگر اتاق خیلی خالی باشد چه اتفاقی می افتد؟

در یک اتاق کاملا خالی، تعداد سطوح سخت و بازتابنده بیشتر است.

در چنین محیطی ممکن است صدا:

• انعکاسی تر
• روشن تر
• تیزتر
• کم وضوح تر

به نظر برسد.

اگر چنین مشکلی دارید، لازم نیست حتما یک استودیوی حرفه ای بسازید.

یک فرش مناسب، پرده و مبلمان می توانند بخشی از بازتاب های ناخواسته را کاهش دهند.

در فضاهای حرفه ای تر نیز از پنل های آکوستیک برای کنترل نقاط بازتاب اول استفاده می شود. SVS پیشنهاد می کند نقاط بازتاب اول دیوارهای جانبی را شناسایی و در صورت نیاز با مواد جاذب کنترل کنید.

 

آیا اسپیکر را روی میز بگذاریم یا قفسه؟

اگر اسپیکر برای قرارگیری روی میز یا قفسه طراحی شده باشد، استفاده از این سطوح می تواند کاملا مناسب باشد.

اما باید چند نکته را رعایت کنید:

اسپیکر را داخل فضای بسیار بسته قرار ندهید

قفسه ای که از چند طرف بسته است می تواند روی بازتاب صدا اثر بگذارد.

جلوی اسپیکر آزاد باشد

هیچ وسیله بزرگی مقابل بلندگو قرار نگیرد.

ارتفاع را بررسی کنید

اسپیکر نباید آنقدر پایین باشد که مسیر صدا توسط میز یا مبلمان مسدود شود.

به لرزش توجه کنید

در برخی اسپیکرها، سطح میز می تواند در اثر لرزش کابینت صداهای اضافی ایجاد کند. استفاده از پایه یا سطح مناسب می تواند در چنین شرایطی کمک کننده باشد.

 

اگر اسپیکر صدای بم و گل آلود دارد چه کنیم؟

اگر احساس می کنید صدای اسپیکر بیش از حد بم، سنگین یا گل آلود است، بلافاصله سراغ کم کردن Bass در EQ نروید.

ابتدا محل اسپیکر را بررسی کنید.

این موارد را امتحان کنید:

1. اسپیکر را از گوشه دور کنید.
2. فاصله آن از دیوار را کمی تغییر دهید.
3. محل نشستن را کمی جابه جا کنید.
4. اسپیکر را از داخل قفسه خارج کنید.
5. اگر دو اسپیکر دارید، تقارن آنها را بررسی کنید.
6. با یک آهنگ آشنا چند موقعیت مختلف را آزمایش کنید.

SVS توضیح می دهد که نزدیک شدن اسپیکر به مرزهای اتاق، به ویژه گوشه ها، می تواند پاسخ باس را افزایش دهد و تغییر کوچک در محل اسپیکر یا شنونده نیز می تواند نتیجه قابل توجهی ایجاد کند.

 

اگر صدای اسپیکر خفه یا گرفته است چه کنیم؟

اگر صدای موسیقی واضح نیست، این موارد را بررسی کنید:

• آیا اسپیکر پشت مبل قرار دارد؟
• آیا داخل قفسه است؟
• آیا جلوی آن وسیله ای قرار گرفته؟
• آیا بیش از حد به پرده ضخیم نزدیک است؟
• آیا ارتفاع آن خیلی پایین است؟
• آیا به سمت محل شنیدن قرار نگرفته است؟

بعد اسپیکر را جابه جا کنید و دوباره همان موسیقی را پخش کنید.

یک نکته مهم:

همیشه مشکل صدای خفه از خود اسپیکر نیست.

گاهی تنها با تغییر محل قرارگیری می توان نتیجه بهتری گرفت.

 

اگر صدای اسپیکر بیش از حد تیز و آزاردهنده است چه کنیم؟

اگر صدا بیش از حد روشن یا تیز است، محیط را نیز بررسی کنید.

یک اتاق با:

• کف سرامیک
• پنجره های بزرگ
• دیوارهای خالی
• میزهای شیشه ای

می تواند بازتاب های زیادی ایجاد کند.

در چنین شرایطی اضافه کردن فرش، پرده یا مبلمان می تواند به کنترل بخشی از بازتاب ها کمک کند.

اگر امکان جابه جایی اسپیکر وجود دارد، تغییر زاویه و فاصله از سطوح بازتابنده را نیز امتحان کنید.

 

بهترین محل قرار دادن اسپیکر برای تماشای فیلم و تلویزیون

اگر اسپیکر را برای تماشای فیلم و سریال استفاده می کنید، بهتر است آن را در نزدیکی دو طرف تلویزیون قرار دهید، البته به شرطی که طراحی و اندازه اسپیکر با این چیدمان سازگار باشد.

در این حالت:

• اسپیکر چپ در سمت چپ تلویزیون
• اسپیکر راست در سمت راست تلویزیون
• فاصله آنها از مرکز تا حد امکان مشابه
• ارتفاع تقریبا یکسان
• زاویه رو به محل نشستن

قرار می گیرد.

هدف این است که صدا با تصویر روی نمایشگر هماهنگ به نظر برسد.

اگر یکی از اسپیکرها خیلی پایین و دیگری خیلی بالا باشد یا یکی از آنها به دیوار بسیار نزدیک تر باشد، تصویر صوتی می تواند نامتعادل شود.

 

بهترین محل قرار دادن اسپیکر برای موسیقی

برای موسیقی، چیدمان Stereo اهمیت بیشتری پیدا می کند.

اگر دو اسپیکر دارید:

فاصله شنونده تا هر دو اسپیکر را تقریبا برابر کنید.

سپس:

• اسپیکرها را هم ارتفاع کنید.
• آنها را کمی به سمت شنونده زاویه دهید.
• فاصله از دیوارهای کناری را تا حد امکان مشابه نگه دارید.
• جلوی آنها را باز بگذارید.
• محل نشستن را در محور مرکزی قرار دهید.

در این حالت شانس بیشتری دارید که تصویر صوتی وسیع تر و دقیق تری دریافت کنید.

 

بهترین محل اسپیکر برای مهمانی کجاست؟

در مهمانی، هدف با شنیدن دقیق موسیقی در یک Sweet Spot متفاوت است.

قرار نیست همه مهمان ها در یک نقطه مشخص بنشینند.

در این شرایط بهتر است اسپیکر:

• در مسیر آزاد انتشار صدا باشد.
• پشت مبل یا وسایل بزرگ قرار نگیرد.
• در ارتفاع مناسبی قرار بگیرد.
• در یک گوشه کاملا بسته قرار نگیرد، مگر اینکه نتیجه عملی مناسب باشد.
• در معرض ضربه و افتادن نباشد.
• بیش از حد نزدیک به دیوار یا پنجره قرار نگیرد، مگر اینکه طراحی اسپیکر چنین شرایطی را پشتیبانی کند.

برای اسپیکرهای قابل حمل و مهمانی، ایمنی و پایداری فیزیکی نیز به اندازه کیفیت صوتی اهمیت دارد.

چیدمان دو اسپیکر در حالت TWS یا Stereo

اگر اسپیکرهای شما از حالت TWS یا Stereo پشتیبانی می کنند، می توانید با استفاده از دو دستگاه، فضای صوتی گسترده تری ایجاد کنید.

اما صرفا وصل کردن دو اسپیکر بلوتوثی به یکدیگر کافی نیست.

نحوه قرار دادن آنها اهمیت زیادی دارد.

مرحله اول: اسپیکرها را هم ارتفاع کنید

اگر امکان دارد، هر دو را روی سطحی مشابه قرار دهید.

مرحله دوم: فاصله آنها را تنظیم کنید

آنها را نه بیش از حد نزدیک و نه بیش از حد دور قرار دهید.

مرحله سوم: فاصله شنونده را بررسی کنید

سعی کنید فاصله شما از اسپیکر چپ و راست تقریبا برابر باشد.

مرحله چهارم: زاویه را تنظیم کنید

هر دو اسپیکر را به سمت محدوده اصلی شنیدن قرار دهید.

مرحله پنجم: تقارن را رعایت کنید

اگر اسپیکر چپ به دیوار بسیار نزدیک است اما اسپیکر راست وسط فضای باز قرار گرفته، انتظار تصویر استریوی کاملا متعادل نداشته باشید.

 

Room Modes چیست و چرا صدای باس در هر نقطه اتاق یکسان نیست؟

Room Modes یکی از مهم ترین مفاهیم در آکوستیک اتاق است.

امواج صوتی در اتاق بین سطوح مختلف بازتاب می شوند. وقتی ابعاد اتاق با طول موج برخی فرکانس ها ارتباط خاصی پیدا می کند، انرژی صوتی می تواند در برخی نقاط جمع و در نقاط دیگر تضعیف شود.

نتیجه این است که ممکن است:

کنار مبل باس فوق العاده زیاد باشد.

اما:

چند قدم آن طرف تر باس تقریبا ناپدید شود.

این همان دلیلی است که گاهی کاربر فکر می کند اسپیکر مشکل دارد، در حالی که مشکل اصلی محل قرارگیری اسپیکر یا شنونده است.

Genelec نیز توضیح می دهد که Room Modes می توانند نقاط دارای فشار صوتی زیاد و نقاط دارای افت ایجاد کنند و جابه جایی محل اسپیکر یا شنونده می تواند این مشکل را کاهش دهد.

 

آیا محل نشستن هم به اندازه محل اسپیکر مهم است؟

بله.

یکی از اشتباهات رایج این است که تمام توجه را روی اسپیکر می گذاریم.

در حالی که محل شنیدن نیز بخشی از سیستم صوتی است.

ممکن است اسپیکر را در بهترین نقطه قرار دهید اما مبل دقیقا در نقطه ای قرار گرفته باشد که برخی فرکانس های اتاق در آن تضعیف یا تقویت می شوند.

اگر مشکل صدای باس دارید، فقط اسپیکر را جابه جا نکنید.

محل نشستن را نیز چند ده سانتی متر جلو و عقب امتحان کنید.

SVS نیز تغییر محل شنیدن را یکی از روش های مهم برای خارج شدن از نقاط دارای Peak یا Null می داند.

 

یک روش 10 دقیقه ای برای پیدا کردن بهترین محل اسپیکر

لازم نیست برای پیدا کردن بهترین محل اسپیکر حتما تجهیزات حرفه ای داشته باشید.

با یک آهنگ آشنا می توانید آزمایش را شروع کنید.

مرحله 1: یک آهنگ آشنا انتخاب کنید

ترجیحا آهنگی که بارها شنیده اید و صدای خواننده، باس و سازهای آن را می شناسید.

مرحله 2: نقطه اول را انتخاب کنید

اسپیکر را در محل فعلی قرار دهید.

مرحله 3: به سه چیز گوش دهید

فقط به ولوم توجه نکنید.

به این موارد توجه کنید:

باس: آیا بیش از حد سنگین است؟

وکال: آیا صدای خواننده واضح است؟

جزئیات: آیا سازها و صداهای ظریف به خوبی شنیده می شوند؟

مرحله 4: اسپیکر را کمی جابه جا کنید

مثلا 20 تا 30 سانتی متر تغییر دهید.

دوباره همان بخش آهنگ را پخش کنید.

مرحله 5: زاویه را تغییر دهید

اسپیکر را کمی به سمت محل شنیدن بچرخانید.

مرحله 6: محل نشستن را تغییر دهید

چند قدم جلوتر یا عقب تر بنشینید.

مرحله 7: نتیجه را مقایسه کنید

بهترین نقطه جایی است که صدای کلی طبیعی تر، متعادل تر و واضح تر باشد.

این روش به خصوص برای اتاق هایی که چیدمان غیرمعمول دارند بسیار مفید است، زیرا هیچ فرمول واحدی نمی تواند رفتار دقیق تمام اتاق ها را پیش بینی کند.

 

آیا باید برای بهتر شدن صدا EQ را تغییر دهیم؟

EQ می تواند مفید باشد، اما بهتر است اولین راه حل نباشد.

اگر مشکل اصلی از محل نامناسب اسپیکر باشد، تغییر شدید EQ ممکن است فقط مشکل را پنهان کند.

برای مثال اگر اسپیکر در گوشه اتاق قرار گرفته و باس بیش از حد تقویت شده، کم کردن Bass شاید صدا را بهتر کند؛ اما هنوز تعامل اسپیکر با اتاق تغییر نکرده است.

اول:

Placement

بعد:

Room

و در نهایت:

EQ

را بررسی کنید.

در سیستم های حرفه ای نیز ابتدا جایگذاری و آکوستیک اتاق اهمیت دارد و سپس کالیبراسیون و اصلاح پاسخ فرکانسی انجام می شود. Genelec نیز قرارگیری مناسب و کنترل آکوستیک را پیش از کالیبراسیون از عوامل مهم برای رسیدن به عملکرد بهتر می داند.

 

اسپیکر بلوتوثی کوچک را کجا قرار دهیم؟

اسپیکرهای بلوتوثی کوچک معمولا انعطاف بیشتری دارند.

برای این اسپیکرها می توانید چند موقعیت را امتحان کنید:

روی میز

اگر جلوی اسپیکر باز باشد و ارتفاع مناسب باشد، می تواند انتخاب خوبی باشد.

روی قفسه

تا زمانی که اطراف اسپیکر بیش از حد بسته نباشد.

روی کنسول

به شرط اینکه اسپیکر پایدار باشد و مسیر انتشار صدا مسدود نشود.

روی زمین

فقط در صورتی که طراحی اسپیکر و کاربرد شما چنین چیدمانی را مناسب کند.

در فضای باز

در فضای باز، بازتاب های اتاق کمتر می شوند، بنابراین رفتار صدا با اتاق پذیرایی کاملا متفاوت خواهد بود.

 

برای اسپیکرهای بزرگ خانگی چه نکاتی مهم تر است؟

هرچه سیستم صوتی بزرگ تر و قدرتمندتر باشد، تاثیر محیط نیز می تواند محسوس تر شود.

در اسپیکرهای بزرگ خانگی بهتر است به این موارد توجه بیشتری داشته باشید:

• فاصله از گوشه ها
• فاصله از دیوار
• فاصله بین دو اسپیکر
• محل شنونده
• ارتفاع
• زاویه
• تقارن
• بازتاب دیوارهای کناری

در سیستم های دوکاناله، قرار دادن اسپیکرها به صورت متقارن و ایجاد یک مثلث شنیداری مناسب اهمیت زیادی دارد.

 

آیا اسپیکرهای کنار دیوار همیشه بد هستند؟

خیر.

این یکی از مهم ترین نکاتی است که باید به خاطر بسپارید.

نوع طراحی اسپیکر، محل پورت، پاسخ فرکانسی، اندازه اتاق و نوع استفاده تعیین می کنند که چه فاصله ای مناسب تر است.

برای نمونه، Genelec برای مانیتورهای خود قرارگیری نزدیک دیوار پشتی را به عنوان یک روش کنترل برخی Cancellationها مطرح می کند.

بنابراین اگر یک مقاله می گوید:

«هرگز اسپیکر را نزدیک دیوار قرار ندهید»

با احتیاط به آن نگاه کنید.

اصل درست این است که فاصله و محل اسپیکر را با توجه به طراحی محصول و نتیجه واقعی در اتاق تنظیم کنید.

 

تفاوت چیدمان اسپیکر اصلی با ساب ووفر

این تفاوت بسیار مهم است.

نباید توصیه های مربوط به اسپیکر اصلی را بدون تغییر برای ساب ووفر استفاده کنیم.

ساب ووفر عمدتا مسئول فرکانس های پایین است و به Room Modes حساسیت زیادی دارد.

SVS برای ساب ووفر توصیه می کند آزمایش محل قرارگیری انجام شود و حتی روش معروفی به نام Subwoofer Crawl را معرفی می کند؛ در این روش ساب ووفر موقتا نزدیک محل شنیدن قرار می گیرد و شنونده نقاط مختلف اتاق را برای پیدا کردن باس متعادل تر بررسی می کند.

بنابراین:

اسپیکر اصلی ≠ ساب ووفر

و محل مناسب آنها لزوما یکسان نیست.

 

توصیه کارشناسان دنای

توصیه کارشناسان دنای

اگر احساس می کنید اسپیکر شما در خانه صدایی متفاوت با چیزی که انتظار دارید ارائه می دهد، قبل از افزایش حجم صدا یا تغییر شدید تنظیمات اکولایزر، محل قرارگیری آن را بررسی کنید.

اسپیکر را چند نقطه مختلف امتحان کنید، فاصله آن از دیوار و گوشه اتاق را تغییر دهید، مسیر جلوی آن را باز نگه دارید و در صورت استفاده از دو اسپیکر، تقارن و فاصله آنها را بررسی کنید.

مهم تر از همه، به جای پیدا کردن یک «عدد جادویی» برای فاصله از دیوار، به صدای واقعی در اتاق خودتان توجه کنید. بهترین محل اسپیکر، نقطه ای است که در شرایط واقعی خانه شما صدایی متعادل، واضح و طبیعی ایجاد کند.

 

چک لیست سریع بهترین چیدمان اسپیکر

قبل از اینکه بگویید «اسپیکر من صدای خوبی ندارد»، این موارد را بررسی کنید:

☑ اسپیکر در گوشه اتاق قرار نگرفته است.

☑ مسیر جلوی اسپیکر آزاد است.

☑ اسپیکر پشت مبل یا وسیله بزرگ نیست.

☑ ارتفاع اسپیکر متناسب با محل شنیدن است.

☑ اسپیکر به سمت محل اصلی شنیدن قرار گرفته است.

☑ فاصله آن از دیوار با توجه به طراحی اسپیکر تنظیم شده است.

☑ در سیستم Stereo، دو اسپیکر فاصله و ارتفاع مشابه دارند.

☑ فاصله شنونده از دو اسپیکر تقریبا برابر است.

☑ دو اسپیکر تا حد امکان نسبت به اتاق متقارن هستند.

☑ اگر باس بیش از حد زیاد است، محل اسپیکر و شنونده را تغییر داده اید.

☑ اگر صدا تیز است، بازتاب های اتاق را بررسی کرده اید.

☑ چند نقطه مختلف را با یک موسیقی آشنا آزمایش کرده اید.

 

سوالات متداول درباره محل قرار دادن اسپیکر

اسپیکر را کجای خانه بگذاریم؟

بهترین نقطه به نوع اسپیکر و شرایط اتاق بستگی دارد، اما بهتر است مسیر جلوی اسپیکر آزاد باشد، ارتفاع مناسب باشد و اسپیکر در نقطه ای قرار نگیرد که بازتاب های شدید یا باس بیش از حد ایجاد کند.

آیا اسپیکر را می توان کنار دیوار گذاشت؟

بله. نزدیک بودن به دیوار همیشه اشتباه نیست. فاصله مناسب به طراحی اسپیکر، محل پورت، ابعاد اتاق و نتیجه شنیداری بستگی دارد.

آیا قرار دادن اسپیکر در گوشه اتاق بد است؟

برای بسیاری از اسپیکرهای اصلی، گوشه می تواند باعث افزایش محسوس انرژی باس شود و در برخی اتاق ها صدای بم و سنگین ایجاد کند. با این حال نتیجه به نوع اسپیکر و آکوستیک اتاق بستگی دارد.

بهترین ارتفاع اسپیکر چقدر است؟

برای سیستم های استریو، قرار گرفتن محور اصلی انتشار صدا نزدیک ارتفاع گوش شنونده معمولا نقطه شروع مناسبی است. اما طراحی اسپیکر و نوع استفاده نیز باید در نظر گرفته شود.

فاصله دو اسپیکر در حالت Stereo چقدر باشد؟

به عنوان نقطه شروع، بهتر است فاصله دو اسپیکر با فاصله هر اسپیکر تا محل شنونده هماهنگ باشد و یک مثلث شنیداری ایجاد شود. سپس با گوش دادن، فاصله دقیق تنظیم شود.

چرا صدای اسپیکر من خیلی بم است؟

ممکن است اسپیکر بیش از حد به گوشه یا دیوار نزدیک باشد یا محل شنیدن در نقطه ای از اتاق قرار گرفته باشد که فرکانس های پایین تقویت می شوند. تغییر محل اسپیکر و محل نشستن را امتحان کنید.

چرا صدای اسپیکر خفه است؟

قرار گرفتن پشت مبل، داخل قفسه، پشت وسایل بزرگ یا در ارتفاع نامناسب می تواند روی وضوح صدا اثر بگذارد. ابتدا مسیر جلوی اسپیکر را آزاد و محل آن را تغییر دهید.

چرا صدای اسپیکر تیز و آزاردهنده است؟

سطوح سخت و بازتابنده مانند شیشه، سرامیک و دیوارهای خالی می توانند بازتاب بیشتری ایجاد کنند. تغییر محل و زاویه اسپیکر و استفاده از فرش، پرده و مبلمان می تواند کمک کننده باشد.

آیا دو اسپیکر TWS باید کنار هم باشند؟

خیر. اگر هدف ایجاد صدای Stereo است، قرار دادن آنها با فاصله مناسب معمولا نتیجه بهتری ایجاد می کند. فاصله، زاویه و محل شنونده باید با یکدیگر هماهنگ باشند.

آیا مبل روی کیفیت صدای اسپیکر تاثیر دارد؟

بله. مبل می تواند بخشی از انرژی صوتی را جذب یا مسیر انتشار مستقیم صدا را مسدود کند. به همین دلیل بهتر است اسپیکر پشت مبل قرار نگیرد.

آیا فرش روی صدای اسپیکر تاثیر دارد؟

فرش می تواند بخشی از بازتاب صدا از کف را کاهش دهد. تاثیر دقیق آن به نوع کف، ابعاد اتاق و سایر سطوح بستگی دارد.

آیا محل نشستن روی صدای اسپیکر تاثیر دارد؟

بله. به ویژه در فرکانس های پایین، تغییر محل شنیدن می تواند باعث تغییر محسوس در میزان باس شود، زیرا اتاق در نقاط مختلف رفتار یکسانی ندارد.

آیا تغییر EQ بهتر از جابه جا کردن اسپیکر است؟

در بسیاری از موارد بهتر است ابتدا محل قرارگیری اسپیکر و شنونده را اصلاح کنید و بعد سراغ EQ بروید. EQ می تواند برای اصلاحات نهایی مفید باشد، اما جایگزین چیدمان مناسب نیست.

 

جمع بندی

برای گرفتن صدای بهتر از یک اسپیکر بلوتوثی یا خانگی، لازم نیست همیشه سراغ اسپیکر بزرگ تر، آمپلی فایر قدرتمندتر یا تنظیمات پیچیده بروید.

گاهی چند ده سانتی متر جابه جایی اسپیکر می تواند تفاوت قابل توجهی ایجاد کند.

محل قرارگیری اسپیکر روی نحوه انتشار صدای مستقیم، بازتاب ها، باس، تصویر استریو و حتی وضوح جزئیات تاثیر می گذارد. به همین دلیل بهتر است اسپیکر را در گوشه اتاق، پشت مبل یا داخل فضای بسته قرار ندهید و در صورت امکان، چند موقعیت مختلف را امتحان کنید.

در سیستم های Stereo یا TWS، تقارن دو اسپیکر، فاصله مناسب، ارتفاع مشابه و قرار گرفتن شنونده در موقعیت متعادل اهمیت بیشتری پیدا می کند.

از طرف دیگر، اگر مشکل شما صدای بم و سنگین است، فقط EQ را تغییر ندهید. فاصله از دیوار، گوشه اتاق و محل نشستن را بررسی کنید. اگر صدا تیز یا بیش از حد انعکاسی است، به سطوح سخت و بازتابنده اتاق توجه کنید.

در نهایت یک اصل را به خاطر بسپارید:

بهترین محل اسپیکر، یک عدد ثابت یا یک نقطه جادویی نیست؛ بهترین محل، نقطه ای است که اسپیکر شما در شرایط واقعی اتاق، با توجه به محل شنیدن و نوع استفاده، متعادل ترین و طبیعی ترین صدا را ارائه دهد.

پس اگر دفعه بعد احساس کردید صدای اسپیکر آن چیزی نیست که انتظار داشتید، قبل از اینکه اسپیکر را عوض کنید، یک کار ساده انجام دهید:

آن را جابه جا کنید، دوباره گوش دهید و بهترین نقطه را پیدا کنید.